Sabah uyandığınızda çeneniz ağrıyor, başınız zonkluyor ya da dişlerinizde kırılma ve aşınma fark ettiniz mi? Bunlar bruksizmin, yani diş sıkma ve gıcırdatmanın sessiz uyarıları olabilir. Pek çok kişi bu alışkanlığının farkında bile değildir; çünkü bruksizm çoğunlukla uyku sırasında gerçekleşir.

Bruksizm Nedir?

Bruksizm, dişlerin bilinçsiz biçimde birbirine sürülmesi veya sıkılması durumudur. İki ana türü vardır: gündüz bruksizmi (uyanık haldeyken gerçekleşir, genellikle stresle tetiklenir) ve gece bruksizmi (uyku sırasında gerçekleşir, kişi çoğunlukla farkında olmaz). NHS’e göre, gece bruksizmi bir uyku bozukluğu olarak sınıflandırılmaktadır ve horlama ya da uyku apnesiyle birlikte görülebilir.

Neden Olur?

Bruksizmin tek bir nedeni yoktur; genellikle birden fazla etken bir arada rol oynar. Stres ve anksiyete en sık tetikleyicilerdir. Bunların yanı sıra uyku apnesi, bazı antidepresan ilaçların kullanımı, kafein ve alkol tüketimi, yanlış kapanış (maloklüzyon) ve genetik yatkınlık da bruksizme zemin hazırlayabilir. Çocuklarda diş çıkarma döneminde geçici bruksizm görülmesi de oldukça yaygındır.

Belirtileri Nelerdir?

Bruksizmin en yaygın belirtileri şunlardır: sabah kalktığında çene, yüz veya boyun ağrısı; baş ağrısı; dişlerde aşınma, kırılma veya hassasiyet; diş etlerinde çekilme; kulak bölgesinde ağrı veya dolgunluk hissi; uyku partnerinin gece diş sesi duyması. PubMed/NCBI’da yayımlanan araştırmaya göre, bruksizm yetişkin nüfusun yaklaşık %8-31’ini etkileyen ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir durumdur.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Bruksizm uzun süre görmezden gelinirse sonuçları giderek ağırlaşabilir. Mine tabakası zamanla incelir ve dişler boyları kısalarak hassaslaşır. İleri aşamada dişlerde kırılmalar, dolgu veya kronların zarar görmesi kaçınılmaz hale gelir. Çene ekleminde (TME — temporomandibüler eklem) kalıcı hasara yol açabilir; bu da ağzı tam açamamak, çene kilitlenmesi ve kronik yüz ağrısı olarak kendini gösterir. Ankara diş hekimi muayenesinde bruksizme bağlı aşınma erken fark edilirse bu komplikasyonların büyük bölümü önlenebilir.

Tanı Nasıl Konulur?

Diş hekimi ağız içi muayenede aşınma izlerini, mine kayıplarını ve çene kaslarının hassasiyetini değerlendirerek bruksizmi teşhis edebilir. Gerektiğinde uyku testi (polisomnografi) uyku bruksizmini teyit etmek için kullanılır.

Tedavi Seçenekleri

Bruksizmin tedavisinde amaç dişleri korumak, ağrıyı azaltmak ve tetikleyici faktörleri ortadan kaldırmaktır. En yaygın yaklaşım gece plağı (oklüzal splint) kullanımıdır; bu özel aparey dişlerin birbirine sürtünmesini engelleyerek hem mineyi hem de çene eklemini korur. Stres yönetimi teknikleri, fizyoterapi ve gerektiğinde botulinum toksini (botoks) enjeksiyonu çene kaslarını gevşetmek için uygulanabilir. Maloklüzyon varsa ortodontik tedavi de planın bir parçası olabilir. Çankaya diş hekimi kliniğimizde hastaya özel ölçü alınarak hazırlanan gece plakları bruksizm tedavisinin temel adımlarından birini oluşturmaktadır.

Ne Zaman Diş Hekimine Başvurmalısınız?

Sabah çene ağrısıyla uyanıyorsanız, dişlerinizde kırılma veya aşınma fark ettiyseniz ya da yakınınız gece diş sesi duyduğunu söylüyorsa bir diş hekimine danışmayı ertelemeyin. Bruksizm kendi kendine geçmez; ancak doğru tedaviyle hem semptomlar kontrol altına alınır hem de dişler ve çene eklemi korunur.